Lenistwo czy choroba?
Wstajemy zniechęceni. Oglądamy swoją twarz w lustrze. Od wczorajszego wieczora – żadnej znaczącej zmiany. Szybkie przejrzenie notatek z zaplanowanymi pracami na ten dzień – również bez zmian. Jednak każdego kolejnego dnia coś ubywa. Siła napędowa motywująca nas każdego dnia do wzmożonej aktywności, do pokonywania przeszkód i ustalania kolejnych celów, zdaje się powoli wygasać. Jest to powolny proces. Dzieje się to tak wolno, siły ubywa nam tak niewiele każdego dnia, iż nie zauważamy, iż stajemy się coraz mniej zmotywowani. Aż nadchodzi pewien poranek, gdy patrząc w lustro, widząc swoją twarz ze smutkiem stwierdzamy – mam dość. Wtedy zaczyna się w nas proces nieustającego spadku formy, wciąż obecnego pod postacią lenistwa. Czego może być to objaw, i jeśli się pojawi, czy mamy się martwić?
Problem związany z brakiem motywacji i nieustającym poczuciem zmęczenia, jest o tyle trudny, iż w każdym osobnym przypadku posiada inny powód. Każdy z nas jest inny – więc źródło braku chęci do codziennej pracy bierze się z czegoś innego. Co innego dotyczy nastolatka, który poprzez swoje uzależnienie od komputera nie może znaleźć czasu ani chęci do normalnych, domowych obowiązków. Co innego z kolei może trapić energicznego psychologa, który zaproszony na kilka kolejnych spotkań i poprowadzenia wykładów nagle traci zapał do pracy i przestaje dostrzegać sens swojego działania. Co innego z kolei spotyka młodą kobietę, która jakiś czas po urodzeniu dziecka wraca do pracy, i czuje, że sytuacja zaczyna ją przerastać. Każda z tych historii jest od siebie różna, lecz wspólnym ich mianownikiem jest to, iż ludzie tracą motywację do tego, co zawsze stanowiło sens ich życia, realizowane poprzez pracę, hobby lub cokolwiek innego. Ponadto, każda z tych osób chce ten stan zmienić. Chce, aby dawna siła do nich wróciła i aby dalej mogli się cieszyć sprawnością, zarówno fizyczną jak i psychiczną.
Przykładem może być właśnie dojrzały mężczyzna, który odnosił sukcesy zawodowe i cieszył się z realizowania w zawodzie, który od zawsze stanowił jego pasję. Dostawszy okazję rozwijania się w tym, co robi najlepiej, i pozyskiwania kolejnych klientów, podszedł do tego z dużym zapałem i zaangażowaniem. Widział możliwość rozwijania siebie poprzez nowe wyzwania, co dało mu przysłowiowego „kopa”. Nawet pomimo tego, że owa możliwość szła w parze z jego codzienną pracą na etacie. Po dwóch miesiącach wytężonej pracy, mężczyzna poczuł się wypalony. Jak sam mówi – „zarówno w życiu zawodowym, jak i osobistym, straciłem werwę do działania”. Czym to mogło być spowodowane? Przyczyn może być kilka, które osobno mogą nie rzucać się w oczy, lecz po połączeniu tworzą obraz, który wyjaśnia ów stan. Po pierwsze, taka osoba ma problem z powróceniem do dawnego trybu życia, a nie nauczeniem się tego, jak być aktywnym. Jest to znaczna różnica, bowiem łatwiej jest wrócić do dawnych, dobrych nawyków, niż wypracować je od podstaw. Kolejnym aspektem jest zmęczenie – zarówno fizyczne, jak i psychiczne. Sami to pewnie nie raz odczuliśmy na własnej skórze, gdy dostaliśmy zlecenie o krótkim terminie wykonania, albo podjęliśmy się dodatkowej pracy. O ile jednak zmęczenie fizyczne można łatwo zniwelować i powrócić do dobrej formy, tak zmęczenie psychiczne jest już poważniejsze. Takie zmęczenie może brać się nie z samej pracy, ale np. z sytuacji w domu – brak wsparcia ze strony domowników, brak motywacji do rozwijania siebie. Ostatecznie więc, nagle odczuwalny brak motywacji do działania może być sygnałem ze strony organizmu, wołającym o jakąś zmianę. Zdiagnozowanie, jakiej zmiany potrzebujemy, to ogromny proces, w który zaangażowany musi być lekarz.
Czasami jednak można dokonać zmiany samemu. Tutaj przykładem jest właśnie młody chłopak, uzależniony od komputera, u którego poczucie lenistwa i zniechęcenia brało się właśnie z poczucia winy i bezradności w stosunku do codziennych sesji spędzanych przed monitorem. Jak doszedł do uświadomienia sobie tego, jakiej zmiany potrzebuje? W jego przypadku, było to zdanie sobie sprawy, iż za kilka lat będzie musiał stawić czoło rzeczywistości – będzie chciał założyć własną rodzinę, zadbać o nią, znaleźć pracę, et cetera. Strach, jaki takiego człowieka dotknął, spowodował, iż zaczął pracować nad sobą. Powrócił do szkoły, którą wcześniej zaniedbywał z powodu nałogu. Uświadomił sobie, że szczęście to co innego, niż dni spędzane na niczym. Zdał sobie sprawę, iż musi wziąć się za siebie, aby móc w przyszłości stawić czoła problemom, które dotychczas rozwiązywali za niego rodzice. To przykład na to, jak sama postawa człowieka (i niezaprzeczalnie młody wiek) pozwalają na wprowadzenie w życie nowych, pożądanych nawyków. Oczywiście, otoczenie również odgrywa tutaj znaczącą rolę – jeżeli nasi bliscy motywują nas do działania na swoją korzyść, tym nam łatwiej doprowadzić do zmiany.
Jak zatem przeciwdziałać poczuciu zniechęcenia i przysłowiowego „leniuchowania”? Myślę, iż najlepiej jest cały czas wiedzieć, czego potrzebujemy i nie wpędzać się w sytuacje czy problemy, które nas będą nadwyrężać. Czym innym jest bowiem dawanie sobie nagrody („w ten weekend będę odpoczywał”) po wykonaniu ciężkiej pracy, a czym innym jest notoryczne odkładanie każdego obowiązku na później. Musimy słuchać swojego organizmu – i reagować na jego sygnały.